Wymowne porównanie:
RYT RZYMSKI | PROTESTANCKI RYT CRANMERA | NOVUS ORDO MISSAE
Na podstawie książki M. Davies’a Nowa msza Papieża Pawła, str.: 414
Okładka książki „Nowa Msza Papieża Pawła”
Klasyczny Ryt Rzymski |
Protestancki ryt Cranmera |
Ryt Novus Ordo Missæ |
| Zatytułowany „Msza„ | Cranmer zatytułował swój obrządek „Wieczerza Pańska i Komunia Święta zwana Mszą „ | N.O.M. zatytułowany został „Wieczerza Pańska czyli Msza„ |
| Msza odprawiana po łacinie. | „Wieczerza Pańska” odprawiana w języku narodowym. | N.O.M. odprawiany w języku narodowym. |
| Znaczna część Mszy mówiona niesłyszalnie | Obrządek Cranmera jest publicznym wysławianiem i dziękczynieniem i dlatego mówiony jest słyszalnie. | Mówiony słyszalnie od początku do końca. |
| Odprawiana na Ołtarzu skierowanym na wschód. | Służba Cranmeera odprawiana na stole twarzą do ludu. | N.O.M. odprawiany na czymś, co wyraźnie jest rozumiane jako stół, twarzą do ludu. |
| Psalm „Judica me”, nie do zaakceptowania dla protestantów z powodu odwołania się do”Bożego ołtarza”. | Zniesiony. | Zniesiony. |
| Podwójny Confiteor, rozróżnia pomiędzy Kapłanem a ludem, a także jest wezwaniem świętych, co jest nie do zaakceptowania dla protestantów. |
Cranmer zniósł Confiteor. | Podwójny Confiteor zniesiono, zamazując rozróżnienie pomiędzy Kapłanem a ludem. Skrócony Confiteor wzywający Aniołów i Świętych (bez wymieniania z wyjątkiem NMP) jest załączony jako opcja, dwa pozostałe Ryty Penitencjarne nie zawierają takiego wezwania w ogóle i w ten sposób są całkowicie do zaakceptowania przez protestantów. |
| Modlitwa „Aufer a nobis” przywołuje ofiarę Starego Przymierza z jej odwołaniem do Świętego Świętych, do którego wstępuje Kapłan, by ofiarować krew ofiary. | Nie występuje. | Zniesiona. |
| Modlitwa „Oramus te, Domine” odwołuje się do relikwii w kamieniu ołtarzowym. | Nie występuje. | Zniesiona. Kamień ołtarzowy jest obecnie „zalecony” dla ołtarzy stałych i nieobowiązkowy dla ruchomych. |
| Introit, Kyrie, Gloria, Kolekta, Lekcja, Ewangelia, Credo. |
Zachowane. | Zachowane. |
| Modlitwy podczas Ofiarowania: „Suscipe, sancte Pater”, „Deus, qui humanae”, „Offerimus tibi”, „In spiritu humilitatis”, „Veni sanctificator omnipotens”, „Suscipe sancta Trinitas”. | Porównywalne modlitwy zniesione przez Cranmera. | Zniesione z wyjątkiem dwóch (w języku narodowym oczywiście): „Deus qui humanæ” i „In spiritu humilitatis”. (W istocie jednak tak zmienione, że widoczne jest uderzające podobieństwo do żydowskiej „beraka” – modlitwa przed posiłkiem, zaczerpnięta z talmudu więc nie mająca nic wspólnego z Judaizmem biblijnym, w więc i ziemskim czasem Zbawiciela) |
| Sekreta – modlitwa z proprium (zmienna) zawierająca często ofiarną terminologię . | Usunięte. | Zachowane, ale że nie stanowią części Ordo Missæ tylko Proprium (części zmienne Mszy Św.), wobec tego nie stanowią przeszkody w osiągnięciu ekumenicznego Ordinarium. |
| Dialog przed Prefacją. Prefacja. Sanctus. Prefacja o Trójcy Św. dla każdej niedzieli bez własnej Prefacji. | Zachowane. | Zachowane. Jednak Prefacja o Trójcy Świętej używana tylko raz w roku. |
| Kanon Rzymski. | Zniesiony. | W nieco zmienionej wersji zachowany jako opcja (Pierwsza Modlitwa Eucharystyczna). Pozostałe Modlitwy Eucharystyczne, a szczególnie najpopularniejsza dla jej krótkości Druga, są akceptowane przez Protestantów. |
| Formuła konsekracji. | Znacznie zmodyfikowana. | Włączono najbardziej znaczące zmiany. |
| Libera nos. (po Pater noster) | Luter i Cranmer znieśli ją ze względu na wezwania Świętych. | Zmieniona wersja bez wezwania Świętych. |
| Haec commixtio. | Wersja z rytu Sarum zniesiona. | Zmieniona wersja z pominięciem słów „consecratio”. |
| „Domine Jesu Christi, qui dixisti”. Modlitwa ta rozróżnia pomiędzy Kapłanem a ludem. | — | Zmieniono „peccata mea” na „peccata nostra” aby znieść rozróżnienie między Kapłanem a ludem. |
| Domine Jesus Christe, Perceptio Corporis tui | — | Zmodyfikowane wersje włączone do NOM. Można się cieszyć, że modlitwa taka została włączona. |
| Komunia udzielana świeckim pod jedną postacią. | Pod dwiema postaciami. | Rozszerzenie liczby okazji na Komunię pod dwiema postaciami, (n.p. w USA na wszystkich Mszach niedzielnych). |
| Tradycyjny chleb ołtarzowy – niekwaszony. | „niekwaszony i okrągły, jak to było przedtem, ale bez wszelkiego rodzaju odcisków, i nieco większy i grubszy niż to było, aby mógł być zręcznie dzielony na dwie części, przynajmniej, albo więcej według uznania ministra” | „Chleb używany na Eucharystię, choćby nawet niekwaszony i w tradycyjnym kształcie, powinien być zrobiony w taki sposób, aby kapłan, odprawiający Mszę z udziałem ludu, mógł go złamać na kawałki i rozdać je przynajmniej kilku wiernym” |
| Hostia kładziona przez Kapłana na języku klęczącego komunikanta. |
W obrządku z 1549 zachowano tradycyjne praktyki, ale już od 1552 komunia była dawana na rękę, aby zaznaczyć, że chleb jest zwykłym chlebem, a pastor nie różni się od świeckiego. (sposób podawania na rękę był taki, jak dziś praktykowany jest w „świecie” katolickim). |
Obecnie Komunię Św. daje się na rękę w każdym zachodnim kraju (z wyjątkiem Włoch)*. N.O.M. „przekranmerował” Cranmera, pozwalając komunikantowi stać i otrzymywać Komunię Św. od świeckiego szafarza. * – tak było w momencie ukazania się publikacji. Dziś ta praktyka objęła w zasadzie cały świat. |
| Quod ore sumpsimus… Corpus tuum… | Te modlitwy nie odnoszą się do Ofiary, ale ich wyraźne odniesienie do Rzeczywistej Obecności nie zalecały ich protestantom, choć Luter czuł się zdolny do zachowania ich z powodu swojej bałamutnej teorii współistotności. Pierwszej nie było w tradycyjnym angielskim katolickim rycie Sarum (który reformował Cranmer), druga była i Cranmer zniósł ją. | Obie zniesiono. |
| Placeat tibi. Modlitwa odnosząca się do Trójcy Przenajświętszej. | Luter i Cranmer znieśli ją. | Zachowanie tej modlitwy uczyniłoby N.O.M. nieakceptowalnym dla protestantów, została zniesiona. |
| Ostatnia Ewangelia. | Zniesiona. | W Ostatniej Ewangelii nie ma nic niezgodnego z protestantyzmem, ale jej zachowanie w N.O.M. kolidowałoby z wzorem obrzędów protestanckich, które kończą się błogosławieństwem. Concilium ją zniosło. |
| Modliwy Leona XIII – 3 x Ave Maria, Salve Regina, Sancte Michael Archangele. | Nie występują. | Choć nie stanowią one części Ordinarium, to w praktyce wydawały się integralną częścią liturgii. Trudno byłoby sobie wyobrazić pięć modlitw bardziej niezgodnych z protestantyzmem. Zostały one zniesione przez Concilium. |
“To, z czym mieliśmy do czynienia po soborze, było czymś zupełnie innego rodzaju: w miejsce liturgii stanowiącej owoc rozwoju pojawiła się liturgia sfabrykowana. Porzuciliśmy owoc organicznego, żywego procesu wzrostu oraz rozwoju w ciągu wieków i zastąpiliśmy go […] gotowym fabrykatem, wątpliwej jakości produktem stworzonym dla potrzeb chwili”.
kard. Joseph Ratzinger, “Reforma liturgii rzymskiej – organiczny rozwój czy destrukcja?”, ks. Klaus Gamber
