IX. OBRZĘDY PRZY ZAWIERANIU MAŁŻEŃSTWA
Najlepszym przygotowaniem do małżeństwa jest czystość serca i czystość obyczajów. Zewnętrznym wyrazem tej czystości jest biała ślubna suknia panny młodej, gałązka mirtowa, białe kwiecie.
Czy te zewnętrzne oznaki odpowiadają prawdzie, czy też są tylko fałszywym pozorem? Czy pan młody poczuwa się do tego, by uczciwością obyczajów dorównywał żonie? Czego żąda się od innych, to trzeba wpierw wypełnić samemu. Oby przynajmniej łzy szczerego żalu obmyły plamy, które — być może — zaćmiły miłość przedślubną.
Zewnętrznym wyrazem dozgonnej wierności i łączności małżeńskiej są: pierścionek ślubny, podanie sobie prawej ręki, związanie rąk stułą kapłańską.
Obrzędy ślubne są nieco prostsze, jeżeli ślub bierze wdowa. Ślub drugi a nawet trzeci jest dozwolony, jest czasem nieraz koniecznością życiową, nie ma on jednak według myśli Kościoła tego blasku, co ślub pierwszy albo jedyny.
Obrzędy ślubne:
Na wstępie śpiewa się hymn: Veni, Creator Spiritus — Przyjdź, Duchu Stworzycielu — wraz z odpowiednią modlitwą.
Na początku świata Duch Boży unosił się nad wodami jako pierwiastek ładu, piękności i życia. W chwili Zwiastowania, gdy rozpoczęło się dzieło Odkupienia naszego, Duch Św. zstąpił na Najśw. Maryję Pannę i stała się matką Syna Bożego. W chwili ślubu wzywamy Ducha Św., aby stal się dla nowożeńców źródłem łaski, miłości i nowego życia.
Następnie kapłan pyta pana młodego:
…(imię), masz dobrą i nieprzymuszoną wolę, tę… którą tu przed sobą widzisz, za małżonkę sobie pojąć?
Odpowiedź: Mam.
Pytanie do panny młodej:
Także i ty…, masz dobrą i nieprzymuszoną wolę, tego…, którego tu przed sobą widzisz, za małżonka sobie pojąć?
Odpowiedź: Mam.
Następnie kapłan modli się:
Bóg Wszechmogący niech wam udzieli Swej łaski, aby to, co usty wypowiadać będziecie, było zasadą całego życia waszego. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.
Teraz kapłan błogosławi pierścionki, złożone na tacy:
V. Wspomożenie nasze w Imieniu Pańskim.
R. Który stworzył niebo i ziemię.
V. Panie, wysłuchaj modlitwę moją.
R. A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.
V. Pan z wami.
R. I z duchem twoim.
Módlmy się. — Stwórco i Zachowawco rodzaju ludzkiego i Dawco łask duchowych, i zbawienia wiecznego Sprawco, racz pobłogosławić ,te obrączki, które my w Imię Twe święte błogosławimy, aby ci, co je nosić będą, trwali w pokoju i pełnieniu Twojej woli, a w miłowaniu Ciebie żyli, wzrastali aż do starości i rozmnażali się przez długość dni swoich. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.
Następnie wkłada je kolejno na palce narzeczonych. W niektórych okolicach jest zwyczaj, że kapłan na palec narzeczonego wkłada pierścionek narzeczonej, a na palec narzeczonej pierścionek narzeczonego. Następnie oni sami między sobą pierścionki zamieniają. Ma to oznaczać, że nowożeńcy sami sobie ślubu udzielają, zawierając między sobą umowę małżeńską.
Przy wkładaniu pierścionków mówi kapłan kolejno do każdego z oblubieńców:
W Imię Trójcy Przenajświętszej weźmij tę obrączkę, znak wiary małżeńskiej; niech ci ona będzie zadatkiem błogosławieństwa niebios i pomocą do osiągnięcia zbawienia wiecznego.
Następuje chwila najważniejsza. Nowożeńcy podają sobie prawe ręce, które kapłan wiąże stułą, po czym każdy z osobna mówi:
Ja […] biorę sobie ciebie […] za małżonkę i ślubuję ci miłość, wiarę i uczciwość małżeńską oraz to, że cię nie opuszczę aż do śmierci. Tak mi dopomóż, Panie Boże Wszechmogący w Trójcy Jedyny i wszyscy Święci.
Potem mówi narzeczona:
Ja […] biorę sobie ciebie […] za małżonka i ślubuję ci miłość, wiarę i uczciwość małżeńską, oraz to, że cię nie opuszczę aż do śmierci. Tak mi dopomóż, Panie Boże Wszechmogący w Trójcy Jedyny i wszyscy Święci.
Następnie kapłan zwraca się do obecnych mówiąc:
Wszystkich obecnych biorę sobie na świadków, aby w razie potrzeby o niniejszym małżeństwie w Obliczu Boga zawartym i przez Kościół zatwierdzonym, świadczyć mogli.
Kapłan kończy uroczystymi słowami:
Kogo Bóg złączył, człowiek niech się nie waży rozłączać. Małżeństwo, któreście między sobą zawarli, ja powagą Kościoła Katolickiego potwierdzam i błogosławię, W Imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen.
Następnie kapłan w modlitwie łacińskiej wzywa jeszcze pomocy Bożej dla małżonków.
V. Utwierdź Panie, to coś w nas zdziałał.
R. Z świątyni Twojej, która jest w Jeruzalem.
Panie, zmiłuj się. Chryste zmiłuj się. Panie, zmiłuj się. Ojcze nasz (po cichu).
V. I nie wódź nas na pokuszenie.
R. Ale nas zbaw ode złego.
V. Zbaw Panie, sługi Twoje.
R. W Tobie, Boże mój, nadzieję pokładające.
V. Przybądź im, Panie, z pomocą ze świątnicy.
R. A z Syjonu racz ich obronić.
V. Bądź im, Panie, miasto zamku obronnego.
R. W obliczu nieprzyjaciela.
V. Panie, wysłuchaj modlitwę moją.
R. A wołanie moje niech do Ciebie przyjdzie.
V. Pan z wami.
R. I z duchem twoim.
Módlmy się. — Wejrzyj, prosimy Cię, Panie, na te sługi Twoje i wspieraj łaskawie to urządzenie, które ustanowiłeś dla rozmnażania się rodzaju ludzkiego, aby ci, co łączą się za. sprawą Twoją, z Twą pomocą zachowani byli. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.
W myśl Kościoła następuje teraz Msza święta ślubna, podczas której kapłan dwukrotnie Mszę św. przerywa. Pierwszy raz po Pater noster, modląc się o trwałość małżeństwa, o miłość i o pokój, o wiarę i cnotę, o płodność i długie życie. Drugi raz przed ostatnim błogosławieństwem, prosząc, aby małżonkowie oglądali dzieci dzieci swoich aż do trzeciego i czwartego pokolenia, a na końcu życie wieczne osiągnęli.
MSZA ZA NOWOŻEŃCÓW
Tekst polski Mszy św. za nowożeńców, wierne tłumaczenie z MSZAŁU RZYMSKIEGO O. G. Lefebvre, Benedyktyna opracowane przez mnichów Opactwa w Tyńcu.
Introit
Tobiasz: Bóg Izraela niechaj was połączy; On niech będzie z wami, który się zlitował nad dwojgiem jedynaków. A teraz, Panie, spraw, aby Ci odtąd obydwoje doskonalej służyli. (w czasie Wielkanocnym: Alleluja, alleluja).
Psalm: Błogosławiony każdy, kto się boi Pana: kto chodzi Jego drogami.
Kapłan: Chwała Ojcu…
Módlmy się
Wysłuchaj nas, Wszechmocny, Miłosierny Boże. Racz jak najobficiej pobłogosławić ten związek małżeński przy posługiwaniu naszym zawarty. Przez Pana…
Lekcja z listu św. Pawła do Efezjan.
Żony niech będą poddane mężom swoim, jako Panu. Mąż bowiem jest głową żony, jak Chrystus jest głową Kościoła: On, Zbawiciel ciała Swego. Ale jak Kościół poddany jest Chrystusowi, tak też żony mężom swoim we wszystkim. Mężowie miłujcie żony wasze jako i Chrystus umiłował Kościół, i samego siebie wydał za niego, aby go uświęcić, oczyściwszy go obmyciem wody w słowie żywota, aby sam sobie przysposobił Kościół chwalebny, nie mający zmazy, ani zmarszczki, albo czegoś podobnego, ale żeby był święty i niepokalany. Tak i mężowie powinni miłować żony swoje, jak swoje ciała. Kto miłuje żonę swoją, samego siebie miłuje. Nikt bowiem nigdy ciała swego nie miał w nienawiści, ale je żywi i pielęgnuje, jako i Chrystus Kościół; bo jesteśmy członkami ciała jego, z ciała jego i z kości jego. Dlatego opuści człowiek ojca i matkę swoją i złączy się z żoną swoją; i będą dwoje w jednym ciele. Tajemnica to wielka jest, a ja mówię w Chrystusie i w Kościele. Wszakże i każdy z was z osobna niech miłuje żonę swoją jako siebie samego, a żona niech poważa męża swego.
Graduał
Psalm: Żona twa będzie jako płodny szczep winny w zaciszu twojego domu. Kapłan: Dzieci twe niby latorośle oliwne dokoła. twojego stołu. Alleluja, alleluja. Kapłan: Psalm: Niech wam Pan ześle pomoc ze Swej świątyni i ze Syjonu niechaj was wspiera. Alleluja.
Po Siedemdz. zamiast Alleluja mówi się:
Traktus
Psalm: Tak oto błogosławiony będzie wszelki człowiek, który się boi Pana. Kapłan: Niechże ci błogosławi Pan ze Syjonu, byś patrzał na pomyślność Jeruzalem po wszystkie dni twoje.
Kapłan: I byś oglądał syny synów twoich. Pokój nad Izraelem.
W czasie Wielkanocnym zamiast Graduału mówi się:
Alleluja, alleluja. Kapłan: Psalm: Niech nam Pan ześle pomoc ze Swej świątyni i ze Syjonu niechaj was wspiera.
Alleluja. Kapłan: Psalm: Niech was błogosławi Pan. ze Syjonu: Ten, który stworzył niebo i ziemię. Alleluja.
Z Ewangelii według św. Mateusza
Onego czasu przyszli do Jezusa faryzeusze kusząc Go i mówiąc: Czy godzi się człowiekowi opuścić żonę swoją z jakiejkolwiek przyczyny? A On odpowiadając rzekł im: Nie czytaliście, że Ten, który stworzył człowieka na początku, „mężczyzną i niewiastą stworzył ich”? I rzekł: „Dlatego opuści człowiek ojca i matkę i złączy się z żoną swoją, i będą dwoje w jednym ciele”. A tak już nie są dwoje, ale jedno ciało. Co tedy Bóg złączył, człowiek niechaj nie rozłącza.
Offertorium
Psalm: W Tobie Panie pokładam nadzieję. Rzekłem: Tyś jest Bogiem moim: losy moje są w rękach Twoich. (W czasie Wielk. Alleluja).
Sekreta
Przyjmij, prosimy Cię, Panie, ofiarę, którą Ci składamy na intencję tego świętego związku małżeńskiego: i racz kierować dziełem, które z łaski Twojej powstało. Przez Pana…
Po Ojcze nasz, a przed Libera nos kapłan, stojąc po stronie Epistoły, zwraca się do klęczących przed ołtarzem nowożeńców i odmawia nad nimi następujące modlitwy:
Módlmy się
Daj się przebłagać, Panie, modłami naszymi i miłościwie błogosław związkowi, który dla rozkrzewienia rodzaju ludzkiego ustanowiłeś. Niechaj to, co z woli Twojej się złączyło, dzięki Twej łasce na zawsze się utrwali. Przez Pana…
Módlmy się
Boże, Tyś mocą potęgi Swojej wszystko z niczego stworzył, a ustanowiwszy porządek wszechświata, człowiekowi na obraz Boży stworzonemu niewiastę jako nieodłączną towarzyszkę dał; i to w ten sposób, że ciało jej z ciała męża ukształtowałeś, by pouczyć nas, że co z jednego wywieść podobało się Tobie, tego nigdy rozłączyć nie wolno; Boże, Tyś związek małżeński przez tak podniosłą tajemnicę uświęcił, że stał się obrazem związku pełnego tajemnic Chrystusa z Kościołem; Boże, z Twojej to woli niewiasta zaślubiona zostaje mężowi i społeczność w początku ustanowienia swego takim zostaje błogosławieństwem obdarowana, że ani karą grzechu pierworodnego, ani wyrokiem potopu powszechnego cofnięte nie zostało. Wejrzyj łaskawie na 'tę służebnicę Twoją, która w związki małżeńskie wstępując, Twojej uprasza i oczekuje opieki. Niech znajdzie w tym związku słodkie jarzmo miłości i pokoju. Niechaj to życie małżeńskie rozpocznie w Chrystusie, jako małżonka wierna i czysta; niech trwa w naśladowaniu świętych niewiast, niech będzie miłą swemu mężowi jak Rachela, roztropną jak Rebeka, niech żyje długo i niech będzie wierna jak Sara. Niech sprawca wszelkiej przewrotności ani jednego z jej czynów nie przypisze sobie. Wytrwała w wierze i w pełnieniu przykazań Twoich, niech ;z drogi tej nigdy nie schodzi. Jednemu poślubiona mężowi, niedozwolonych stosunków niech unika. Niech wzmacnia swą słabość siłą karności, niech potęguje godność swą przez skromność, a wstydliwość niechaj ją czyni czcigodną. W świętej nauce niech będzie biegłą niechaj się doczeka licznego potomstwa, niechaj będzie prawą i wolną od winy, a kiedyś niech dostąpi pokoju, z błogosławionymi i dojdzie do Królestwa Niebieskiego. Oboje zaś niech oglądają dzieci swoje aż do trzeciego i czwartego pokolenia, niech osiągną szczęśliwy wiek sędziwy. Przez tegoż Pana naszego Jezusa Chrystusa, Syna Twego, który z Tobą żyje i króluje w jedności z Duchem św. Bóg po wszystkie wieki. Amen.
Następnie kapłan odwraca się do ołtarza i mówi Libera nos…
Komunia
Ps. Tak oto błogosławiony będzie wszelki człowiek, który się boi Pana. Oglądać będziesz syny synów twoich. Pokój nad Izraelem! (w cz. Wielk. Alleluja).
Pokomunia
Prosimy Cię, Wszechmogący Boże, niech Twa ojcowska łaska towarzyszy nieustannie związkowi przez Ciebie ustanowionemu, aby ci, których prawowicie złączyłeś, pod Twoją opieką długoletnim cieszyli się pokojem. Przez Pana…
Przed udzieleniem błogosławieństwa kapłan zwraca się do nowożeńców i mówi:
Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba niechaj będzie z wami. Niech zleje na was hojne błogosławieństwo Swoje, abyście oglądali dzieci synów waszych aż do trzeciego i czwartego pokolenia, a wreszcie żywot osiągnęli wieczny z pomocą Pana naszego, Jezusa Chrystusa, który z Ojcem i Duchem Świętym żyje i króluje, Bóg na wieki wieków. Amen.
O ile Msza ślubna nie odprawia się, udziela kapłan w miejsce jej osobnego jeszcze błogosławieństwa. Wyciągając ręce nad nowożeńcami, prosi Boga o błogosławieństwo w dzieciach oraz długie życie.
Na zakończenie pokrapia kapłan nowożeńców i obecnych wodą święconą i podaje im do ucałowania krzyż.
Ostatnie te modlitwy opuszcza się, jeżeli oblubienica jest wdową, która już przy pierwszym ślubie błogosławieństwo otrzymała, albo też jeżeli ślub odbywa się w adwencie lub w wielkim poście. W takim razie kapłan kończy obrządek ślubny krótką modlitwą, pokropieniem święconą wodą i podaniem krzyża do pocałowania.
Po ślubie kościelnym następuje zwykle uroczyste wesele w domu. Jest to miła sposobność do zapoznania się obydwu rodzin, jest to święto przyjaźni i radości. Jednakże kultura chrześcijańska wymaga, aby uroczystości weselne nie poniżać przez zbytki w jedzeniu i piciu. Zwłaszcza nowożeńcy będą pamiętali o tym, aby wspólne życie małżeńskie nie rozpocząć pod wpływem alkoholu, lecz w nastroju serdecznej miłości.
